EASA Κανονισμοί για Drones: Πλήρης Οδηγός Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας 2024

Τι Είναι η EASA και Γιατί Μας Αφορά

Η EASA (European Union Aviation Safety Agency) δημιουργήθηκε το 2002 και αποτελεί τον αρμόδιο οργανισμό της ΕΕ για την ασφάλεια της αεροπορίας — συμπεριλαμβανομένων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1139, η EASA ανέλαβε επίσημα την αρμοδιότητα για τα drones, θεσπίζοντας ενιαίους κανόνες που ισχύουν σε 27 κράτη-μέλη της ΕΕ συν 4 χώρες EFTA (Νορβηγία, Ισλανδία, Ελβετία, Λιχτενστάιν) — σύνολο 31 κράτη.

Πριν τους κανονισμούς EASA, κάθε ευρωπαϊκή χώρα είχε τους δικούς της κανόνες για drones — κάτι που δημιουργούσε χάος για πιλότους που ταξίδευαν. Ένας Γερμανός τουρίστας στην Ελλάδα, ένας Γάλλος στη Σουηδία, ένας Ολλανδός στην Ιταλία — κάθε φορά νέοι κανόνες. Οι κανονισμοί EASA δημιούργησαν μια κοινή βάση, αν και κάθε κράτος-μέλος διατηρεί το δικαίωμα να θεσπίσει πρόσθετους εθνικούς περιορισμούς.

Οι δύο βασικοί κανονισμοί δημοσιεύτηκαν τον Ιούνιο 2019 και τέθηκαν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2021:

• Κανονισμός (ΕΕ) 2019/945: Αφορά τις τεχνικές απαιτήσεις σχεδιασμού και κατασκευής — δηλαδή τι πρέπει να πληροί ένα drone ως προϊόν (κλάσεις C0-C4, σήμανση CE, Remote ID)
• Κανονισμός (ΕΕ) 2019/947: Αφορά τους κανόνες λειτουργίας — δηλαδή πώς, πού και υπό ποιες συνθήκες μπορείτε να πετάξετε

Οι 3 Κατηγορίες Πτήσης

Η EASA θέσπισε ένα σύστημα τριών κατηγοριών βάσει κινδύνου. Όσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος μιας πτήσης, τόσο αυστηρότερες οι απαιτήσεις. Αυτό σημαίνει ότι φωτογραφία διακοπών με ένα μικρό drone αντιμετωπίζεται πολύ διαφορετικά από μια βιομηχανική επιθεώρηση ή μια εμπορική πτήση παράδοσης δεμάτων.

Ανοιχτή Κατηγορία: Υποκατηγορίες A1, A2, A3

Η Ανοιχτή Κατηγορία αφορά τη συντριπτική πλειοψηφία των πιλότων drone — ερασιτέχνες, ταξιδιώτες, δημιουργούς περιεχομένου, φωτογράφους. Δεν απαιτείται προηγούμενη εξουσιοδότηση από την αεροπορική αρχή, αλλά υπάρχουν αυστηρές προϋποθέσεις. Χωρίζεται σε τρεις υποκατηγορίες:

Υποκατηγορία A1: Πτήση Πάνω από Ανθρώπους

Η A1 επιτρέπει πτήσεις πάνω από μεμονωμένα, μη σχετιζόμενα με την πτήση άτομα (αλλά όχι πάνω από συγκεντρώσεις ανθρώπων). Μπορείτε να πετάξετε μόνο με drones κλάσης C0 (βάρος <250g) ή C1 (βάρος <900g). Για C0 δεν απαιτείται εξέταση (μόνο ανάγνωση του εγχειριδίου). Για C1 απαιτείται πιστοποιητικό A1/A3 μέσω online εξέτασης.

Υποκατηγορία A2: Κοντά σε Ανθρώπους

Η A2 επιτρέπει πτήσεις κοντά σε ανθρώπους — σε απόσταση τουλάχιστον 30 μέτρων (ή 5 μέτρων σε low-speed mode (<3 m/s)). Μόνο drones κλάσης C2 (βάρος <4kg). Απαιτεί πιστοποιητικό A2, που αποκτάται μετά από αυτοεκπαίδευση, πρακτική εξάσκηση και online εξέταση. Το πιστοποιητικό A2 προϋποθέτει ότι κατέχετε ήδη το A1/A3.

Υποκατηγορία A3: Μακριά από Ανθρώπους

Η A3 αφορά πτήσεις σε περιοχές απομακρυσμένες από ανθρώπους — τουλάχιστον 150 μέτρα από αστικές, εμπορικές ή βιομηχανικές ζώνες. Δέχεται drones κλάσεων C2, C3, C4 (βάρος <25kg). Απαιτεί μόνο πιστοποιητικό A1/A3. Αυτή είναι η πιο «ελεύθερη» υποκατηγορία και ταιριάζει σε αγροτικές, ορεινές ή ακτοπλοϊκές τοποθεσίες.

Κλάσεις Drones: C0, C1, C2, C3, C4

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/945, κάθε drone που πωλείται στην ΕΕ πρέπει να φέρει ετικέτα κλάσης (Class Identification Label) μαζί με τη σήμανση CE. Από την 1η Ιανουαρίου 2024, αυτή η ετικέτα είναι υποχρεωτική για νέα drones. Οι κλάσεις καθορίζουν πού και πώς μπορεί να πετάξει κάθε drone:

Σύμφωνα με την EASA, υπάρχουν επίσης οι κλάσεις C5 και C6 που αφορούν αποκλειστικά την Ειδική Κατηγορία (Specific), ιδίως τα Standard Scenarios STS-01 (VLOS πάνω από ελεγχόμενο χώρο) και STS-02 (BVLOS πάνω από αραιοκατοικημένη περιοχή).

Εγγραφή Χειριστή & Remote ID

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/947, κάθε χειριστής drone πρέπει να εγγραφεί στην εθνική αρχή πολιτικής αεροπορίας (NAA) του κράτους κατοικίας του. Στην Ελλάδα, αυτή είναι η ΥΠΑ (HCAA). Η εγγραφή είναι υποχρεωτική αν:

• Το drone ζυγίζει πάνω από 250g, ή
• Το drone διαθέτει κάμερα (ανεξαρτήτως βάρους), ή
• Το drone μπορεί να μεταφέρει ενέργεια πρόσκρουσης πάνω από 80 Joules

Μετά την εγγραφή, λαμβάνετε έναν μοναδικό αριθμό χειριστή (Operator Registration Number) που πρέπει να αναγράφεται στο drone σας. Αυτός ο αριθμός συνδέεται με το σύστημα Remote ID — ένα ψηφιακό σύστημα αναγνώρισης που μεταδίδει σε πραγματικό χρόνο την ταυτότητα του χειριστή, τη θέση και τη διεύθυνση πτήσης του drone. Σύμφωνα με την EASA, το Remote ID είναι υποχρεωτικό από την 1η Ιανουαρίου 2024 για drones κλάσεων C1, C2 και C3 στην Ανοιχτή Κατηγορία.

Πιστοποιητικά Πιλότου Drone

Η EASA καθόρισε δύο βασικά πιστοποιητικά ικανότητας (competency certificates) για την Ανοιχτή Κατηγορία:

Στην Ειδική Κατηγορία (Specific), μπορεί να απαιτηθεί πρόσθετο πιστοποιητικό STS (Standard Scenario), ενώ στην Πιστοποιημένη Κατηγορία (Certified) απαιτείται πλήρης αδειοδότηση πιλότου — παρόμοια με πιλότο αεροσκάφους.

Πώς Εφαρμόζονται οι Κανόνες σε Κάθε Χώρα

Αν και οι κανονισμοί EASA είναι ενιαίοι, κάθε κράτος-μέλος διατηρεί δικαίωμα εθνικών παρεκκλίσεων — οι λεγόμενες «γεωγραφικές ζώνες» (UAS Geographical Zones). Αυτό σημαίνει ότι κανόνες που ισχύουν στην Ολλανδία μπορεί να διαφέρουν ριζικά από αυτούς στην Ελλάδα ή τη Γαλλία. Ακολουθούν κάποιες αξιοσημείωτες εθνικές διαφορές:

• Ελλάδα: Η ΥΠΑ απαιτεί ατομική αίτηση πτήσης μέσω DAGR/email για κάθε πτήση — ακόμα και για drones <250g. Σύστημα DAGR για χαρτογράφηση ζωνών.
• Γαλλία: Η DGAC απαιτεί εγγραφή μέσω AlphaTango platform. Απαγορεύεται πτήση πάνω από αστικές περιοχές χωρίς ειδική άδεια. Χάρτες Géoportail.
• Γερμανία: Η LBA (Luftfahrt-Bundesamt) εφαρμόζει αυστηρές γεωγραφικές ζώνες. Υποχρεωτική ασφάλιση ευθύνης. Σύστημα dipul.de για εγγραφή.
• Ισπανία: Η AESA επιτρέπει πτήσεις σε ορισμένες αστικές περιοχές μετά από ενημέρωση. Εφαρμογή ENAIRE Drones για ζώνες.
• Ιταλία: Η ENAC χρησιμοποιεί σύστημα D-Flight για αιτήσεις. Ειδικοί περιορισμοί γύρω από αρχαιολογικούς χώρους.
• Ολλανδία: Μία από τις πιο φιλικές χώρες, χάρτες μέσω map.godrone.nl. Αυτόματη έγκριση σε πολλές ζώνες.

Ο γενικός κανόνας: οι κανονισμοί EASA είναι η ελάχιστη κοινή βάση, αλλά κάθε χώρα μπορεί να τους κάνει αυστηρότερους — ποτέ πιο χαλαρούς. Πριν πετάξετε σε μια νέα χώρα, ελέγξτε πάντα τους εθνικούς κανονισμούς.

U-space: Το Μέλλον της Διαχείρισης Εναέριου Χώρου

Σύμφωνα με τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2021/664, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε το πλαίσιο U-space — ένα σύστημα ψηφιακής διαχείρισης εναέριου χώρου ειδικά σχεδιασμένο για drones. Ο κανονισμός εφαρμόζεται από τις 26 Ιανουαρίου 2023 σε ολόκληρη την ΕΕ.

Το U-space αποτελεί ένα σύνολο ψηφιακών υπηρεσιών που επιτρέπουν την ασφαλή, αποτελεσματική και ασφαλή πρόσβαση μεγάλων αριθμών drones στον εναέριο χώρο. Σύμφωνα με τον Κανονισμό 2021/664, τα κράτη-μέλη μπορούν να ορίσουν «εναέριο χώρο U-space» — γεωγραφικές ζώνες όπου η πτήση drone είναι δυνατή μόνο με τη χρήση υπηρεσιών U-space. Οι υποχρεωτικές υπηρεσίες περιλαμβάνουν:

• Υπηρεσία Αναγνώρισης Δικτύου (Network Identification): Συνεχής παρακολούθηση ταυτότητας, θέσης και κατεύθυνσης κάθε drone σε πραγματικό χρόνο
• Υπηρεσία Γεω-ενημερότητας (Geo-awareness): Ενημέρωση πιλότων για περιορισμούς εναέριου χώρου, no-fly zones και γεωγραφικές ζώνες
• Υπηρεσία Εξουσιοδότησης Πτήσης (Flight Authorisation): Αυτόματη εξουσιοδότηση κάθε πτήσης ώστε να μην υπάρχουν τεμνόμενες διαδρομές
• Υπηρεσία Πληροφοριών Κίνησης (Traffic Information): Ειδοποίηση πιλότων για άλλα drone ή αεροσκάφη στην εγγύτητα

Σύμφωνα με το SESAR Joint Undertaking (τον ερευνητικό βραχίονα της ΕΕ για τη διαχείριση εναέριας κυκλοφορίας), η ανάπτυξη του U-space προχωρά σε 4 φάσεις: U1 (βασικές υπηρεσίες e-registration, e-identification, geofencing), U2 (διαχείριση πτήσεων, flight planning, tracking), U3 (detect and avoid, πυκνές αστικές περιοχές) και U4 (πλήρης αυτοματοποίηση). Τα περισσότερα κράτη-μέλη βρίσκονται στις φάσεις U1-U2, με πιλοτικά προγράμματα σε Ισπανία, Σουηδία και Βέλγιο.

Ένα σημαντικό σημείο: ο κανονισμός U-space δεν εφαρμόζεται σε drones κλάσης C0 (<250g) που πετούν σε VLOS στην υποκατηγορία A1 — αυτές οι πτήσεις θεωρούνται χαμηλού κινδύνου και εξαιρούνται.

Ασφάλιση Ευθύνης: Υποχρεωτική ή Όχι;

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 785/2004, η ασφάλιση ευθύνης τρίτων είναι υποχρεωτική για εμπορικές πτήσεις drones — αλλά πολλά κράτη-μέλη την απαιτούν και για ερασιτεχνικές. Η Γερμανία, για παράδειγμα, απαιτεί ασφάλιση ευθύνης για κάθε πτήση drone, ανεξαρτήτως βάρους ή σκοπού. Αντίστοιχα η Αυστρία. Στην Ελλάδα, η ασφάλιση συνιστάται αλλά δεν είναι πάντα νομικά υποχρεωτική για ερασιτεχνικές πτήσεις — αν και με τα πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τα €50.000, είναι εξαιρετικά σοφή επιλογή.

Το κόστος ασφάλισης drone στην Ευρώπη κυμαίνεται: στη Γερμανία γύρω στα €40-80 ετησίως για βασική ερασιτεχνική κάλυψη, στην Ελλάδα περίπου €60-150 ανάλογα με τον πάροχο, και πανευρωπαϊκά προγράμματα (π.χ. μέσω DJI FlySafe Insurance ή Verifly) από €5-10 ανά ημέρα.

Τι Πρέπει να Κάνετε Πριν Πετάξετε στην Ευρώπη

Ανεξαρτήτως χώρας, ακολουθήστε αυτό το checklist πριν από κάθε πτήση σε ευρωπαϊκό κράτος-μέλος:

1. Εγγραφείτε ως χειριστής UAS στην εθνική αρχή της χώρας κατοικίας σας (π.χ. ΥΠΑ για Ελλάδα)
2. Αποκτήστε πιστοποιητικό A1/A3 — δωρεάν online εξέταση. Αν πετάτε C2, αποκτήστε και A2
3. Ελέγξτε τους εθνικούς κανόνες της χώρας που θα πετάξετε — μπορεί να υπάρχουν πρόσθετες απαιτήσεις
4. Ελέγξτε τις γεωγραφικές ζώνες — χρησιμοποιήστε το εθνικό σύστημα χαρτών (DAGR για Ελλάδα, Géoportail για Γαλλία, κλπ.)
5. Βεβαιωθείτε ότι το drone σας φέρει σήμανση CE και, αν αγοράστηκε μετά 1/1/2024, ετικέτα κλάσης (C0-C4)
6. Ενεργοποιήστε Remote ID αν απαιτείται (C1, C2, C3)
7. Αναρτήστε τον αριθμό εγγραφής χειριστή στο drone
8. Εξασφαλίστε ασφάλιση ευθύνης αν η χώρα το απαιτεί ή αν πετάτε εμπορικά
9. Μέγιστο ύψος: 120m, VLOS, μην πετάτε σε συγκεντρώσεις
10. Ελέγξτε τον καιρό — μην πετάτε σε ισχυρό άνεμο ή βροχή

Τι Αλλάζει: Εξελίξεις 2024-2026

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία drones βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη. Σύμφωνα με τις πληροφορίες από την EASA, οι πιο σημαντικές αλλαγές περιλαμβάνουν:

• Υποχρεωτικές ετικέτες κλάσης (από 1/1/2024): Κάθε νέο drone πρέπει να φέρει C0-C4 ή C5/C6. Παλαιότερα drones λειτουργούν ως «legacy».
• Επέκταση U-space: Περισσότερα κράτη-μέλη ορίζουν U-space airspace. Η EASA πιστοποίησε τον πρώτο πάροχο υπηρεσιών U-space (ANRA Technologies) — σημαντικό βήμα.
• Drone Economy Dashboard: Η EASA λάνσαρε ειδικό dashboard για την παρακολούθηση της ευρωπαϊκής αγοράς drones (Μάιος 2025).
• Standard Scenarios (STS): Τα STS-01 και STS-02 επιτρέπουν πτήσεις στην Ειδική Κατηγορία χωρίς πλήρη αξιολόγηση κινδύνου — μόνο δήλωση.
• Ανάπτυξη Πιστοποιημένης Κατηγορίας: Η EASA εργάζεται στον κανονισμό για air taxis και μεταφορά ανθρώπων — αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός 2026-2027.

Πρόστιμα και Κυρώσεις

Η παραβίαση των κανονισμών EASA επισύρει κυρώσεις που καθορίζονται από κάθε κράτος-μέλος. Τα πρόστιμα διαφέρουν σημαντικά:

• Ελλάδα: €1.000 - €50.000 και ποινική δίωξη σε σοβαρές περιπτώσεις
• Γερμανία: Μέχρι €50.000 για πτήσεις χωρίς άδεια
• Γαλλία: Μέχρι €15.000 και ένα έτος φυλάκιση
• Ιταλία: €1.000 - €36.000 ανάλογα με τη σοβαρότητα
• Ισπανία: €225 - €225.000 σε κατηγορίες πολύ σοβαρές

Σε όλες τις χώρες, η πτήση σε απαγορευμένο εναέριο χώρο (αεροδρόμια, στρατιωτικές βάσεις) αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα — οι κυρώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν κατάσχεση εξοπλισμού, ποινική δίωξη και φυλάκιση.